GIỚI HÀNH NHÃN THỨC
Bắt đầu học, tu tập và muốn đạt được một đời
sống GIỚI HÀNH NHÃN THỨC nghiêm chỉnh thì phải thông hiểu: giới
đức, giới hạnh và giới hành của nó. Vậy giới đức, giới hạnh và giới hành của
giới hành nhãn thức là gì?
Giới đức, giới hành nhãn thức là những lời dạy đạo đức
về đời sống của con người tức là Chánh nghiệp.
Giới hạnh, giới hành nhãn thức là những lời dạy về
Phạm hạnh tức là oai nghi tế hạnh thường thể hiện qua giới hành nhãn thức như:
nói, nín, tiếp giao với mọi người, v.v.. Những oai nghi tế hạnh như vậy được
gọi là Chánh nghiệp.
Trên đây, chúng ta đã học về Giới hành nhãn căn. Giới
hành sắc trần và tiếp đến là Giới hành nhãn thức. Vậy giới hành nhãn thức như
thế nào?
Trước khi muốn tu học về giới hành nhãn thức thì chúng
ta hãy lắng nghe đức Phật dạy La Hầu La:
“Này La Hầu La, con nghĩ thế nào, nhãn thức là thường
hay là vô thường?
- Bạch Thế Tôn, là vô thường.
- Cái gì vô thường là khổ hay
lạc?
- Bạch Thế Tôn, là khổ.
- Cái gì vô thường, khổ chịu sự biến hoại thời có hợp lý chăng khi
quán cái ấy: “cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là bản ngã của tôi?”.
- Thưa không vậy, bạch Thế Tôn”.
Đọc
những đoạn kinh vấn đáp trên đây của đức Phật và La Hầu La chúng ta rút ra được
một bài pháp tu học có hiệu quả xả tâm ly dục ly ác pháp diệt ngã, diệt tâm
tham, sân, si, v.v.. dễ dàng, không có khó khăn, không có mệt nhọc, không có
phí sức và kết quả giải thoát rất thực tế, rõ ràng, cụ thể.
Đoạn
kinh này đức Phật đã xác định: “Nhãn thức (tánh thấy) là vô
thường, là khổ là biến hoại, không thường hằng, di dịch, thường thay đổi”, không
như Đại thừa và Thiền Tông nghĩ nó là thần thức, là Phật tánh. Đoạn kinh này đã
làm đảo lộn cái hiểu của Đại Thừa và Thiền Tông mà từ xưa đến nay cho thấy cái
nhãn thức này không phải là của ta, là ta, là bản ngã của ta. Sự thật nhãn thức
này chỉ là do các duyên nhân quả tạo thành theo nghiệp lực của nó làm nên như
trên đã nói. Đức Phật dạy: “Thân người do thừa tự của
nghiệp mà có”, chứ nào phải đâu do
một linh hồn hay một thần thức đi tái sanh luân hồi mà có.
Trong
sắc uẩn gồm có sáu thức:
1/
Nhãn thức
2/
Nhĩ thức
3/
Tỷ thức
4/
Thiệt thức
5/
Thân thức
7/
Ý thức
Trong
thân người nào cũng có đủ sáu thức này, nhóm sáu thức này có chung một cái tên
gọi là sắc thức.
Nhóm
sáu thức này còn gọi là sáu tên gác cửa thành. Sáu tên gác cửa thành này nó có
quyền hạn rất lớn, muốn cho ai vào thành thì mới được vào, còn không muốn cho
ai vào thì không ai được vào. Do có quyền hạn lớn như vậy nên đức Phật dạy
chúng ta biết cách sử dụng sáu tên gác cửa thành này để ngăn cản không cho kẻ
ác vào thành. Nhờ đó mà thành trì này được bình an, vô sự.
Chúng
ta đọc lại đoạn kinh giới hành thứ 23, 24 tức là học về Giới hành nhãn căn và
Giới hành sắc trần; học về Giới hành nhãn căn tức là học về bản đồ của sáu cửa
thành; học về Giới hành sắc trần là học về sáu tên giặc ở bên ngoài thường hay
vào thành khủng bố và xâm chiếm thành. Còn Giới hành thứ 25 là học về sáu người
lính giữ thành tức là sáu thức.
Ở
những bài kinh trên đây cho chúng ta thấy biết rất rõ ràng: Thân chúng ta là
thành; sáu căn là sáu cửa thành; sáu trần là sáu tên giặc; sáu thức là sáu
người lính gác thành. Đó là một kịch trường của nhân quả tạo ra để chúng ta
diễn tuồng thất tình lục dục, chứ chẳng có gì là chân thật là của chúng ta cả.
Do vô minh mà chúng ta lầm chấp là có thật. Một trò ảo ảnh của nhân quả, thế mà
loài người trên hành tinh này có mấy ai biết rõ ràng. Phải không các bạn?
Đây
là vũ trụ quan của Phật giáo qua ba giới tượng trưng này: “nhãn sắc giới” là con mắt tiếp xúc
với “sắc trần giới”. Sắc trần là hình sắc, hình
tướng của vạn vật, khi căn trần tiếp xúc nhau thì sinh ra cảm thọ mới sinh
ra “sắc thức giới”. Có sáu thức mới có ái dục. Do căn,
trần, thức họp nhau, nên gọi là lục nhập. Do lục nhập mà thế giới quan của Phật
giáo mới hiện bày cả một sự khổ đau.
Cho
nên đức Phật dạy: “sáu căn, sáu trần, sáu thức,
là vô thường, là khổ là biến hoại, chúng không phải là ta, là của ta, là bản
ngã của ta”. Do sự thấu hiểu này ta mới biết rõ, đây là một
trò ảo kịch của nhân quả. Do biết chúng là trò ảo kịch, chúng ta không chấp
nhận. Vì thế, đối với chúng ta, chúng làm gì ta vẫn thản nhiên bất động. Ví như
con mắt nhìn thấy mọi vật, biết rõ mọi vật mà không sinh tâm tham đắm ham muốn
mọi vật. Đó là cách thức yểm ly con mắt, yểm ly các sắc, yểm ly các thức, yểm
ly các xúc. Muốn thấy rõ sự yểm ly, xin các bạn hãy đọc lại đoạn kinh Giáo Giới
La Hầu La thì rõ: “ Này La Hầu La, do thấy vậy vị
đa văn Thánh đệ tử yểm ly con mắt, yểm ly các sắc, yểm ly nhãn thức, yểm ly
nhãn xúc, do duyên nhãn xúc này được khởi lên thọ, tưởng, hành, thức. Vị ấy yểm
ly luôn phóng khởi lên”.
Do
lục nhập này ta không chấp nhận; ta không chấp nhận tức là yểm ly. Do sự yểm ly
ta ly tham, ly sân, ly si; do ly tham ly sân, ly si mà ta được giải thoát khi
tâm ly sạch tham, sân, si. Tự trong tâm sạch tham, sân, si là thanh tịnh, là ta
đã có sự hiểu biết rằng ta đã tu tập xong.
Trong
sự giải thoát là có sự hiểu biết: “sanh đã tận phạm hạnh đã
thành, các việc nên làm đã làm, không còn trở lui trong trạng thái này
nữa”. Đến đây chấm dứt những bài kinh Giáo Giới La Hầu La.
Nhưng nólà những giới luật căn bản nhất của người mới vào tu theo Phật giáo mà
kết quả không thua kém bất cứ những vị Trưởng lão nào trong Phật giáo.
Nếu
người mới vào tu theo Phật giáo mà không được hướng dẫn tu tập theo giáo pháp
giới luật căn bản này thì không bao giờ tìm thấy sự giải thoát chân thật.
Dựa
vào những lời dạy giới luật của đức Phật cho người Sa Di đầu tiên trong Phật
giáo (La Hầu La) chúng tôi biên soạn thành bộ Giới Hành Đức Thánh Sa Di để
những người mới bước chân vào đạo Phật, ngay từ phút đầu tiên tu tập vẫn tìm
thấy sự giải thoát thật sự.
Do
bộ sách này được truyền thừa 2548 năm từ đất nước Ấn Độ. Khi truyền sang đến
nước Việt Nam trên 2000 năm văn hiến của đất nước này, hôm nay được chúng tôi
biên soạn thành một sách đạo đức Việt Nam lấy tên là VĂN HÓA ĐẠO ĐỨC TRUYỀN THỐNG VIỆT NAM TẬP I.
______________
Trưởng lão Thích Thông Lạc. VĂN HÓA PHẬT GIÁO TRUYỀN THỐNG, Nxb. Tôn Giáo, 2011, tập 1.
